Przekroczenie czasu jazdy kierowcy. Kiedy pozwala na to art. 12?

Kierowca może przekroczyć dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu w wyjątkowych okolicznościach, pod warunkiem że nie zagraża to bezpieczeństwu ruchu drogowego. Art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 pozwala wydłużyć czas jazdy maksymalnie o 1 godzinę, aby dotrzeć do centrum operacyjnego pracodawcy lub miejsca zamieszkania w celu wykorzystania tygodniowego odpoczynku. Wydłużenie o maksymalnie 2 godziny jest możliwe po wcześniejszej, nieprzerwanej 30-minutowej przerwie i w celu wykorzystania regularnego tygodniowego odpoczynku. Powód odstępstwa należy udokumentować, a wydłużony okres zrekompensować równoważnym okresem odpoczynku.

W skrócie: art. 12 nie daje kierowcy dodatkowej godziny lub dwóch godzin jazdy „do wykorzystania”. Jest to wyjątek, z którego można skorzystać tylko po spełnieniu warunków określonych w rozporządzeniu.

Ważne w 2026 roku: od 1 lipca 2026 r. rozporządzenie 561/2006 obejmuje również przewóz rzeczy w transporcie międzynarodowym lub kabotażu, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdu, łącznie z przyczepą lub naczepą, przekracza 2,5 t.

Kiedy można przekroczyć czas jazdy kierowcy zgodnie z art. 12?

Za sprawą Pakietu Mobilności kierowcy zyskali prawo do wydłużania swojego dziennego i tygodniowego czasu jazdy chcąc dotrzeć do centrum operacyjnego pracodawcy (na bazę) lub swojego adresu zamieszkania (domu). Pełna treść artykułu 12 rozporządzenia 561 prezentuje się następująco:

Pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.

Warto przy tym rozróżnić dwa mechanizmy przewidziane w art. 12. Pierwszy pozwala odstąpić od przepisów art. 6–9 w zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku i umożliwienia dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju. Kolejne dotyczą szczególnej możliwości wydłużenia dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia o maksymalnie 1 lub 2 godziny przy powrocie do centrum operacyjnego pracodawcy lub miejsca zamieszkania.

O ile można wydłużyć dzienny i tygodniowy czas jazdy?

Wydłużenie czasu jazdy o maksymalnie 1 godzinę

Pod warunkiem że nie zagraża to bezpieczeństwu ruchu drogowego, w wyjątkowych okolicznościach kierowca może także odstąpić od art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 2, przekraczając dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu o maksymalnie jedną godzinę, aby dotrzeć do centrum operacyjnego pracodawcy lub swojego miejsca zamieszkania w celu wykorzystania tygodniowego okresu odpoczynku.

Wydłużenie czasu jazdy o maksymalnie 2 godziny

Na tych samych warunkach kierowca może przekroczyć dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu o maksymalnie dwie godziny, pod warunkiem że wykorzystał on przerwę trwającą nieprzerwanie 30 minut bezpośrednio przed tym dodatkowym czasem prowadzenia pojazdu niezbędnym, aby dotrzeć do centrum operacyjnego pracodawcy lub swojego miejsca zamieszkania w celu wykorzystania regularnego tygodniowego okresu odpoczynku.

Nie zmienia to jednak obowiązku przerwy po 4,5 godzinach prowadzenia pojazdu bez przerwy, co do zasady musi ona trwać co najmniej 45 minut, niezależnie od zasad dotyczących maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu.

Ważne: odstępstwo pozwalające na wydłużenie o 1 lub 2 godziny dotyczy dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu. Nie obejmuje łącznego limitu 90 godzin prowadzenia w dwóch kolejnych tygodniach.

Jaki odpoczynek obowiązuje po wydłużeniu czasu jazdy o 1 lub 2 godziny?

Korzystając z powyższych wyjątków należy pamiętać o odpowiedniej przerwie 30-minutowej w przypadku wydłużenia czasu jazdy o 2 godziny. W zależności od wybranego wydłużenia istotny jest także obowiązkowy odpoczynek tygodniowy.

W przypadku wydłużenia o 1 godzinę ustawodawca pozwala na skorzystanie zarówno ze skróconego tygodniowego odpoczynku, jak także z regularnego tygodniowego odpoczynku po dotarciu do celu (centrum operacyjne pracodawcy lub swoje miejsce zamieszkania). Natomiast, gdy skorzystamy z dwugodzinnego wydłużenia jedynym wymaganym odpoczynkiem jest regularny tygodniowy odpoczynek, czyli 45 godzin przerwy od pracy dla kierowcy który z odstępstwa skorzystał.

Najważniejsza różnica jest więc prosta: przy wydłużeniu o maksymalnie 1 godzinę kierowca może wracać na tygodniowy okres odpoczynku, natomiast wydłużenie o maksymalnie 2 godziny wymaga wcześniejszej nieprzerwanej 30-minutowej przerwy i dotarcia na regularny tygodniowy odpoczynek.

Jak udokumentować przekroczenie czasu jazdy zgodnie z art. 12?

Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego, na wydruku z urządzenia rejestrującego lub na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca docelowego lub odpowiedniego miejsca postoju.

Samo wystąpienie wyjątkowej sytuacji nie kończy więc obowiązków kierowcy. Ocena takiego przekroczenia czasu jazdy kierowcy powinna być potwierdzona danymi z tachografu cyfrowego lub innymi zapisami urządzenia rejestrującego. Powód zastosowania odstępstwa musi zostać właściwie udokumentowany najpóźniej po dotarciu do miejsca docelowego lub odpowiedniego miejsca postoju.

Natomiast o tym: „Jak poprawnie opisać wydruk z tachografu? Praktyczny poradnik”, pisaliśmy szerzej, artykuł wyjaśnia sposób dokumentowania takich sytuacji.

Do kiedy trzeba zrekompensować wydłużony czas jazdy?

Każdy wydłużony okres pracy musi być kompensowany równoważnym okresem odpoczynku wykorzystywanym jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym tygodniu.

Oznacza to, że zastosowanie art. 12 nie kończy się w chwili dojazdu do bazy lub domu. Wydłużenie trzeba później uwzględnić również przy planowaniu odpoczynku kierowcy.

Link do pełnej treści rozporządzenia 561: TUTAJ

Co art. 12 oznacza w praktyce dla firmy transportowej?

Przepisy dotyczące czasu jazdy kierowców, w tym wyjątkowe sytuacje opisane w art. 12 rozporządzenia 561/2006, mają na celu przede wszystkim bezpieczeństwo na drogach oraz ochronę zdrowia kierowców i innych uczestników ruchu drogowego. Dzięki prawidłowemu stosowaniu tych wyjątków można elastycznie planować pracę, nie narażając się przy tym na kary finansowe ani naruszenia przepisów. W transporcie drogowym odpowiedzialność za przekroczenie czasu pracy kierowcy lub czasu jazdy może dotyczyć zarówno kierowcy, jak i przedsiębiorcy, dlatego tak ważne są normy czasu pracy kierowcy i zgodność z obowiązującymi przepisami.

W kontekście Pakietu Mobilności jeszcze większe znaczenie zyskuje odpowiednie dokumentowanie i rozliczanie czasu jazdy oraz odpoczynków w czasie pracy, co pozwala zachować zgodność z regulacjami UE i budować dobrą reputację firmy transportowej. Świadome planowanie i kontrola czasu pracy kierowców to dziś klucz do bezpiecznej, efektywnej i zgodnej z prawem działalności w branży transportowej.

W praktyce problemem nie jest wyłącznie samo wykrycie przekroczenia czasu jazdy. Znaczenie ma również prawidłowa ocena, czy dana sytuacja spełnia warunki odstępstwa z art. 12, czy została właściwie udokumentowana oraz czy później uwzględniono wymaganą rekompensatę, ponieważ inspekcja transportu drogowego może badać takie naruszenia także pod kątem organizacji przewozu i nakładać kary administracyjne na firmę. Dla kierowcy skutkiem może być również mandat za przekroczenie czasu.

Prawidłowe udokumentowanie odstępstwa z art. 12 wymaga znajomości zasad obsługi tachografu i właściwego opisywania zapisów. Pobierz bezpłatny e-book „Instrukcja obsługi tachografu” i sprawdź, jak poprawnie korzystać z urządzenia w codziennej pracy kierowcy.

E-book: Instrukcja obsługi tachografu

Podsumowanie

Art. 12 rozporządzenia 561/2006 pozwala na odstępstwo od standardowych zasad czasu prowadzenia pojazdu, ale wyłącznie w określonych sytuacjach. Kierowca może wydłużyć dzienny i tygodniowy czas jazdy maksymalnie o 1 godzinę w celu dotarcia do centrum operacyjnego pracodawcy lub miejsca zamieszkania na tygodniowy odpoczynek. Wydłużenie o maksymalnie 2 godziny wymaga dodatkowo nieprzerwanej 30-minutowej przerwy bezpośrednio przed dodatkowym czasem jazdy i musi prowadzić do regularnego tygodniowego odpoczynku.

Każde takie odstępstwo powinno zostać odpowiednio udokumentowane, a wydłużony okres musi zostać zrekompensowany równoważnym okresem odpoczynku. Art. 12 warto więc traktować jako rozwiązanie na wyjątkowe okoliczności, a nie jako sposób na regularne wydłużanie czasu jazdy kierowców.

FAQ – Kluczowe pytania i odpowiedzi w tym artykule