Zmiany w kontrolach ADR od 24 czerwca 2026 r. Nowe formularze i trzy kategorie ryzyka naruszeń

Od 24 czerwca 2026 r. kontrole drogowego przewozu towarów niebezpiecznych będą prowadzone według zmienionych formularzy. Nowe przepisy wprowadzają ujednoliconą listę kontrolną ADR, obowiązek przypisywania naruszeń do jednej z trzech kategorii ryzyka oraz możliwość wskazania uczestnika przewozu, którego dotyczy dane uchybienie. To ważna zmiana nie tylko dla przewoźników, ale również dla nadawców, załadowców, pakujących, napełniających, odbiorców i rozładowców.

Dla firm transportowych oznacza to jedno: kontrola ADR ma być bardziej szczegółowa, uporządkowana i mocniej powiązana z realnym przebiegiem całego procesu przewozu. Inspektorzy nie będą patrzeć wyłącznie na pojazd i kierowcę, ale również na dokumentację, oznakowanie, wyposażenie, sposób załadunku, warunki przewozu oraz rolę poszczególnych uczestników łańcucha transportowego.

Co zmieniają nowe przepisy ADR od 24 czerwca 2026 r.?

Zmiana wynika z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2026 r., które modyfikuje dotychczasowe przepisy dotyczące formularza listy kontrolnej i formularza protokołu kontroli.

Nowe przepisy dostosowują polskie regulacje do wymogów unijnych, w tym do dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2025/1801, wynikają z prawa unii europejskiej, a ich głównym celem jest dostosowanie krajowych regulacji do ujednoliconych procedur kontroli transportu towarów niebezpiecznych. W praktyce oznacza to wprowadzenie jednolitej listy kontrolnej obowiązującej na terenie całej unii europejskiej i ograniczenie różnic interpretacyjnych po stronie służb.

Najważniejsze zmiany obejmują:

• nowy wzór formularza listy kontrolnej w przewozie drogowym towarów niebezpiecznych,
• dodanie części dotyczącej kategorii ryzyka związanego ze stwierdzonym naruszeniem,
• powiązanie naruszeń z konkretnymi obszarami ADR,
• możliwość wskazania uczestnika przewozu, którego dotyczy dane naruszenie,
• rozróżnienie uchybień według trzech poziomów ryzyka.

Nowa lista kontrolna ADR w przewozie towarów niebezpiecznych. Co będzie sprawdzane?

Nowy formularz listy kontrolnej porządkuje zakres kontroli i wskazuje, jakie elementy powinny zostać ocenione podczas weryfikacji przewozu towarów niebezpiecznych. W ramach ujednoliconych procedur kontroli służby kontrolne będą używać jednolitej listy kontrolnej na terenie całej Unii Europejskiej.

Kontrola może objąć między innymi:

• dane pojazdu i ładunku,
• podmiot wykonujący przewóz,
• dane kierowcy i członków załogi,
• numery UN, grupę pakowania i ilość towarów niebezpiecznych,
• dokumenty przewozowe,
• instrukcje pisemne,
• świadectwo dopuszczenia pojazdu ADR,
• zaświadczenie ADR kierowcy,
• dopuszczenie towarów do przewozu,
• sposób przewozu i warunki transportu,
• zakazy ładowania razem,
• zabezpieczenie i rozmieszczenie ładunku,
• oznakowanie sztuk przesyłek, cystern, kontenerów i pojazdów,
• wyposażenie pojazdu,
• zastosowanie przepisów krajowych, umów dwustronnych lub wielostronnych.

To pokazuje, że nowe zasady kontroli ADR wynikające z dyrektywy 2025/1801/UE mają ograniczyć różnice w interpretacji przepisów ADR przez służby i oprzeć kontrole drogowego transportu towarów niebezpiecznych w Unii Europejskiej na zunifikowanym wzorze. Inspektor będzie mógł ocenić cały proces przewozu od dokumentacji, przez przygotowanie ładunku, aż po wyposażenie i oznakowanie pojazdu.

Kontrola rzadko kończy się na jednym dokumencie — dlatego warto regularnie porządkować nie tylko dokumentację ADR, ale też obszary związane z czasem pracy, ewidencją i przygotowaniem firmy do kontroli. Jeśli chcesz sprawdzić, jakie przepisy warto znać, aby ograniczyć ryzyko problemów podczas kontroli PIP, pobierz nasz bezpłatny e-book: „Jakie przepisy musisz znać, aby uniknąć problemów podczas kontroli PIP?”

E-book: Jakie przepisy musisz znać, aby uniknąć problemów podczas kontroli PIP?

Koniec automatycznego patrzenia tylko na kierowcę?

Jedną z ważniejszych zmian jest możliwość wskazania w formularzu uczestnika przewozu, którego dotyczy naruszenie.

W praktyce oznacza to, że przy stwierdzonym uchybieniu w protokole może pojawić się nie tylko przewoźnik, ale również inny podmiot uczestniczący w procesie transportowym. Nowe zasady obejmują więc odpowiedzialność za cały łańcuch logistyczny, a nie wyłącznie przewoźnika i kierowców.

Wśród uczestników przewozu wskazano między innymi:

• nadawcę,
• przewoźnika,
• odbiorcę,
• załadowcę,
• pakującego,
• napełniającego,
• użytkownika kontenera-cysterny lub cysterny przenośnej,
• rozładowcę.

To istotne dla firm, które współpracują z wieloma podmiotami przy przewozach ADR. Błąd w dokumentacji, oznakowaniu, pakowaniu, napełnianiu lub załadunku nie zawsze musi wynikać z działania kierowcy albo samego przewoźnika. W praktyce uchybienia mogą dotyczyć także etapu planowania, pakowania lub przekazania dokumentacji przewozowej, bo pod oceną pozostaje łańcuch logistyczny, a w szczególności sposób przygotowania przewozu.

Warto jednak podkreślić ważną rzecz: wskazanie uczestnika przewozu w formularzu nie przesądza automatycznie o jego odpowiedzialności. Jest to informacja kontrolna, która może mieć znaczenie w dalszym postępowaniu.

Trzy kategorie ryzyka naruszeń ADR

Nowe przepisy wprowadzają trzy kategorie ryzyka związanego ze stwierdzonym naruszeniem. Ich zadaniem jest uporządkowanie oceny uchybień i wskazanie, jak poważne może być dane naruszenie dla bezpieczeństwa ludzi, środowiska i samej operacji transportowej. W praktyce oznacza to ocenę na trzech poziomach ryzyka, wpisaną w ujednolicony system oceny i karania w obszarze transportu towarów niebezpiecznych, obowiązujący na terenie całej unii europejskiej i zgodny z regulacjami unii europejskiej.

Najwyższy poziom ryzyka oznacza I kategoria i może przekładać się na wyższe kary przy poważnych uchybieniach.

I kategoria ryzyka: naruszenia najpoważniejsze

I kategoria ryzyka dotyczy naruszeń przepisów ADR, które stwarzają wysokie ryzyko śmierci, poważnych obrażeń ciała albo znacznych szkód dla środowiska.

W praktyce mogą to być sytuacje, w których konieczne jest natychmiastowe działanie naprawcze, z możliwym unieruchomieniem ciężarówki przy najpoważniejszych naruszeniach przepisów adr.

Do tej kategorii mogą należeć między innymi:

• przewóz towarów niebezpiecznych, których przewóz jest zabroniony,
• wyciek lub wysypanie materiałów niebezpiecznych,
• przewóz bez wymaganego oznakowania pojazdu,
• przewóz bez wymaganych dokumentów,
• brak ważnego zaświadczenia ADR,
• przewóz pojazdem bez odpowiedniego świadectwa dopuszczenia ADR,
• nieprzestrzeganie zakazu palenia,
• korzystanie z ognia lub nieosłoniętego źródła światła,
• brak wyznaczenia doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych, jeżeli jest wymagany.

To uchybienia, które mogą bezpośrednio zatrzymać transport i uruchomić dalsze konsekwencje administracyjne lub kontrolne.

II kategoria ryzyka: naruszenia wymagające szybkiej korekty

II kategoria ryzyka obejmuje naruszenia związane z ryzykiem obrażeń ciała lub szkód dla środowiska, ale zwykle nie są one oceniane jako tak krytyczne jak naruszenia z kategorii I.

W przypadku kontroli drogowej takie nieprawidłowości powinny być co do zasady usunięte na miejscu, jeżeli jest to możliwe. Jeśli nie, korekta powinna nastąpić najpóźniej po zakończeniu bieżącej operacji transportowej.

Przykładami mogą być:

• brak wymaganych i nadających się do użycia gaśnic,
• brak wyposażenia wymaganego przez ADR,
• brak instrukcji pisemnych zgodnych z ADR,
• nieprawidłowe oznakowanie nalepkami lub tablicami,
• przewóz w uszkodzonych opakowaniach,
• niewłaściwy nadzór nad pojazdem,
• nieprzestrzeganie przepisów dotyczących szkolenia osób uczestniczących w przewozie,
• nieprzedłożenie wymaganych dokumentów lub sprawozdań właściwym organom.

To kategoria, która może nie zatrzymać całego transportu w każdej sytuacji, ale wymaga szybkiego uporządkowania nieprawidłowości, także w zakresie etykietowania i stanu opakowania zgodnie z ADR.

III kategoria ryzyka: uchybienia formalne i niższego ryzyka

III kategoria ryzyka dotyczy naruszeń o niskim ryzyku obrażeń ciała lub szkody dla środowiska. Co ważne, takie naruszenia nie wymagają zwykle zastosowania środków naprawczych na drodze, ale mogą wymagać późniejszej korekty po stronie przedsiębiorstwa.

Do tej kategorii mogą należeć między innymi:

• nieprawidłowe wymiary liter, cyfr lub symboli na oznakowaniu,
• braki informacyjne w dokumentacji transportowej, na przykład niekompletny dokument przewozowy lub błędnie sporządzony dokument przewozowy ADR,
• brak fizycznego zaświadczenia ADR w pojeździe, jeśli istnieją dowody, że kierowca posiada takie zaświadczenie,
• brak dokumentu ze zdjęciem umożliwiającego identyfikację członka załogi,
• nieprawidłowe umieszczenie nalepek, oznakowań lub tablic,
• opóźnione przekazanie wymaganych dokumentów lub sprawozdań.

To błędy, które mogą wydawać się drobne, ale po kontroli nadal powinny zostać odnotowane i uporządkowane w firmie, przy czym najczęściej dotyczą dokumentacji przewozowej, a nie samego bezpieczeństwa technicznego pojazdu.

Dlaczego te zmiany są ważne dla firm transportowych?

Nowy formularz i podział naruszeń na kategorie ryzyka zmieniają sposób patrzenia na kontrolę ADR. Większe znaczenie zyskuje dokument przewozowy, organizacja procesu oraz możliwość wykazania, kto odpowiadał za dany etap przewozu.

Dla przewoźników oznacza to większą potrzebę bieżącej kontroli dokumentów, szkoleń kierowców, procedur i komunikacji z kontrahentami. Obowiązek dbałości o kompletność dokumentacji przewozowej zaczyna się już na etapie planowania trasy. Błąd po stronie nadawcy, załadowcy albo pakującego może pojawić się w dokumentacji z kontroli i stać się podstawą do dalszych działań wyjaśniających.

Z perspektywy właściciela firmy transportowej ważne są trzy obszary:

• Dokumentacja — czy kierowca ma przy sobie właściwe dokumenty, a dane dotyczące towaru są kompletne i zgodne z ADR?
• Procedury — czy firma wie, kto odpowiada za oznakowanie, pakowanie, załadunek, zabezpieczenie i przekazanie informacji? Nadawca powinien przekazać dokumenty przed wyruszeniem w trasę, a firma musi umieć to wykazać w razie kontroli.
• Dowody działania — czy w razie kontroli można wykazać, że firma dochowała należytej staranności?

W transporcie ADR sam przejazd to tylko końcowy etap procesu. Kontrola może sięgnąć znacznie szerzej — do przygotowania przewozu, dokumentów, odpowiedzialności uczestników i tego, jak działa cały łańcuch logistyczny.

Co warto sprawdzić przed 24 czerwca 2026 r.?

Przed wejściem zmian w życie warto przeprowadzić wewnętrzny przegląd organizacji przewozów ADR.

W praktyce dobrze sprawdzić:

• czy dokument przewozowy adr zawiera kompletne i prawidłowe dane oraz czy taki dokument przewozowy znajduje się w kabinie kierowców,
• czy kierowcy posiadają ważne zaświadczenia ADR,
• czy pojazdy mają wymagane świadectwa dopuszczenia,
• czy wyposażenie pojazdu jest kompletne i zgodne z ADR,
• czy oznakowanie pojazdów, cystern i opakowań jest prawidłowe,
• czy firma ma wyznaczonego doradcę DGSA, jeżeli jest to wymagane,
• czy osoby uczestniczące w przewozie mają odpowiednie szkolenia, bo przepisy adr od 2025 roku obejmują też przewozy w ilościach ograniczonych,
• czy ustalono odpowiedzialność za przygotowanie dokumentów, załadunek, pakowanie i napełnianie.

Największym ryzykiem nie zawsze jest sam błąd. Często większym problemem jest brak procedury, brak dowodu działania i brak jasności, kto w firmie lub w łańcuchu dostaw odpowiadał za konkretny etap.

Pobierz Demo Tachospeed Expert

Podsumowanie

Zmiany w kontrolach ADR od 24 czerwca 2026 r. porządkują sposób dokumentowania naruszeń i wprowadzają wyraźny podział na trzy kategorie ryzyka. Dla firm transportowych oznacza to większe znaczenie procedur, dokumentacji i kontroli nad całym procesem przewozu towarów niebezpiecznych, a także doprecyzowanie odpowiedzialności, usprawnienie kontroli w całej Unii Europejskiej i lepsze przygotowanie na nowe zasady.

Nowe formularze mają pomóc inspektorom precyzyjniej oceniać naruszenia i wskazywać, którego uczestnika przewozu może dotyczyć dane uchybienie. Dlatego już teraz warto sprawdzić, czy dokumenty, oznakowanie, wyposażenie, szkolenia i odpowiedzialności w firmie są uporządkowane.

W praktyce dobra organizacja dokumentacji to nie formalność. To element bezpieczeństwa, ciągłości transportu i ochrony firmy przed kosztownymi konsekwencjami kontroli, a także wsparcie w dostosowaniu firmy do aktualizowanych przepisów ADR i nowych zasad kontroli.

FAQ – Kluczowe pytania i odpowiedzi w tym artykule