Świadectwo kierowcy to jeden z tych dokumentów, które „wychodzą” dopiero w trasie — zwykle podczas kontroli. A wtedy jest już za późno na poprawki. W dobie rosnących wymagań regulacyjnych w międzynarodowym transporcie drogowym, zarówno przedsiębiorcy, jak i kierowcy muszą wykazać się coraz większą świadomością przepisów. Jeśli zatrudniasz kierowców spoza UE i realizujesz przewozy międzynarodowe, kabotaż lub cross-trade, warto mieć jasność: kiedy SK1 jest obowiązkowe, co musi być w pojeździe i jakie są realne konsekwencje braku dokumentu.
Czym jest świadectwo kierowcy i po co je wprowadzono?
Świadectwo kierowcy to dokument wydawany przedsiębiorstwom transportowym przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD), potwierdzający legalność zatrudnienia kierowcy spoza Unii Europejskiej (tzw. kierowcy państw trzecich) oraz zgodność jego zatrudnienia z obowiązującym prawem UE i krajowym.
Dokument ten nie dotyczy obywateli UE, EOG lub Szwajcarii, ale jest obowiązkowy, gdy przedsiębiorca deleguje do pracy w transporcie międzynarodowym kierowców spoza wspólnoty, np. z Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Uzbekistanu czy Mołdawii.
Kto musi posiadać świadectwo kierowcy?
Obowiązek uzyskania i posiadania świadectwa kierowcy dotyczy przedsiębiorcy transportowego, który zatrudnia kierowcę z kraju trzeciego i wykonuje:
- przewozy międzynarodowe,
- kabotaż,
- przewozy między państwami UE (tzw. cross-trade).
Obowiązek ten nie dotyczy osób będących obywatelem państwa członkowskiego UE. Obywatelstwo kierowcy determinuje wymogi formalne – kierowcy spoza UE muszą spełnić dodatkowe wymagania, w tym posiadać odpowiednie dokumenty legalizujące pobyt oraz zatrudnienie. Jednym z wymagań dla kierowcy jest posiadanie aktualnego wpisu kodu 95 w odpowiednich dokumentach, co jest niezbędne do uzyskania świadectwa kierowcy w Polsce.
W przypadku przewozów krajowych, dokument nie jest wymagany, ale należy liczyć się z jego koniecznością przy wszelkich trasach przekraczających granice państw członkowskich UE.
Ważne: GITD wskazuje, że świadectwo należy uzyskać zanim kierowca zacznie wykonywać przewozy międzynarodowe towarów.
Gdzie i jak przebiega wydanie świadectwa kierowcy?
Właściwy urząd:
W Polsce dokument wydaje:
Główny Inspektorat Transportu Drogowego
ul. Przyczółkowa 109A
02-968 Warszawa
Wymagania i dokumenty potrzebne do uzyskania świadectwa:
Formalnie wniosek składa przedsiębiorca (przewoźnik). To po stronie firmy jest organizacja dokumentów i dopilnowanie, aby kierowca wyjechał w trasę z kompletem wymaganych papierów/załączników.
GITD publikuje listę wymaganych dokumentów do SK1. W praktyce najczęściej potrzebujesz:
- Wniosek o wydanie świadectwa kierowcy SK1,
- kopia dokumentu potwierdzającego rejestrację działalności transportowej – licencja wspólnotowe,
- zaświadczenie ZZ o zatrudnieniu i spełnianiu wymagań + załączniki:
- dla kierowcy pojazdu powyżej 3,5 t: dokumenty z kodem 95 (karta kwalifikacji / prawo jazdy z wpisem kodu 95 – zgodnie z listą GITD),
- dla kierowcy pojazdu poniżej 3,5 t: orzeczenie lekarskie i psychologiczne (brak przeciwwskazań),
- dokument potwierdzający ubezpieczenie społeczne (ZUS) (np. ZUS ZUA / ZUS RCA – wg wymogów opisanych przez GITD),
- kserokopia umowy o pracę lub innej podstawy zatrudnienia kierowcy
- kserokopia paszportu (strona z danymi kierowcy),
- kserokopia zezwolenia na pobyt i pracę w Polsce (lub oświadczenia o powierzeniu pracy kierowcy)
- kserokopia prawa jazdy (awers i rewers),
- dowód opłaty za wydanie świadectwa.
Tip praktyczny: najwięcej opóźnień robią drobiazgi – brak potwierdzenia ZUS, nieczytelne kopie dokumentów lub pomyłka w okresie ważności.
Procedura krok po kroku:
- Złóż wniosek wraz z wymaganymi dokumentami do GITD – osobiście, pocztą lub przez ePUAP.
- Opłać opłatę administracyjną.
- GITD rozpatruje wniosek w terminie do 30 dni.
- Po pozytywnej weryfikacji wnioskodawca otrzymuje Świadectwo kierowcy ważne maksymalnie 5 lat, ale nie dłużej niż okres ważności umowy o pracę lub pobytu.
Jeśli dokumentacja jest niekompletna, urząd wezwie do uzupełnienia — z terminem co najmniej 7 dni od otrzymania wezwania.
Czas ważności świadectwa kierowcy
Czas ważności świadectwa kierowcy to kluczowy aspekt dla każdego przedsiębiorcy zatrudniającego kierowców spoza Unii Europejskiej. Dokument ten wydawany jest na okres nie dłuższy niż 5 lat, jednak jego ważność może być krótsza – wszystko zależy od wniosku przedsiębiorcy oraz okresu, na jaki zawarto umowę o pracę lub uzyskano pozwolenie na pobyt i pracę w Polsce. Oznacza to, że świadectwo kierowcy może być wydane na czas określony przez pracodawcę, dostosowany do indywidualnej sytuacji kierowcy.
Ważność świadectwa kierowcy ma bezpośredni wpływ na możliwość legalnego wykonywania pracy na stanowisku kierowcy w firmie transportowej działającej na rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Tylko aktualny dokument uprawnia kierowcę spoza Unii Europejskiej do realizowania przewozów w Polsce oraz w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Przedsiębiorca powinien więc regularnie monitorować terminy ważności świadectw, aby uniknąć przerw w świadczeniu usług i potencjalnych sankcji podczas kontroli drogowej.
Przedłużenie świadectwa kierowcy
Aby kierowca mógł nieprzerwanie wykonywać międzynarodowy transport drogowy, konieczne jest zadbanie o terminowe przedłużenie świadectwa kierowcy. Proces ten wymaga od przedsiębiorcy ponownego złożenia wniosku o wydanie świadectwa kierowcy przed upływem ważności dotychczasowego dokumentu. Wraz z wnioskiem należy przedstawić aktualne zaświadczenie o zatrudnieniu kierowcy, dokument potwierdzający ubezpieczenie społeczne kierowcy (np. ZUS ZUA lub ZUS RCA) oraz kserokopię prawa jazdy.
Przedłużenie świadectwa kierowcy to nie tylko formalność – to gwarancja, że kierowca spełnia wszystkie wymagania dotyczące zatrudnienia i ubezpieczenia społecznego, a także posiada ważne uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Regularna aktualizacja dokumentów, takich jak zaświadczenie o zatrudnieniu kierowcy czy kserokopia prawa jazdy, pozwala uniknąć problemów prawnych i zapewnia ciągłość świadczenia usług transportowych na terenie Unii Europejskiej. Przedsiębiorca powinien pamiętać, że brak ważnego świadectwa kierowcy może skutkować poważnymi konsekwencjami podczas kontroli drogowej, dlatego warto z wyprzedzeniem zadbać o wszystkie formalności związane z ubezpieczeniem społecznym i zatrudnieniem kierowcy.
Opłaty – ile kosztuje świadectwo kierowcy?
Opłata zależy od okresu, na jaki wydawane jest świadectwo:
- do 1 roku – 10 zł
- do 2 lat – 15 zł
- do 3 lat – 20 zł
- do 4 lat – 30 zł
- do 5 lat – 40 zł
Opłatę za świadectwo kierowcy wpłać na rachunek bankowy Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w Warszawie. Aktualny numer konta znajdziesz na stronie internetowej GITD.
W tytule przelewu wpisz NIP firmy oraz doprecyzuj, czego dotyczy płatność, np. „wydanie SK dla: imię i nazwisko kierowcy”.
Dodatkowo (opcjonalnie) może pojawić się opłata skarbowa 17 zł za złożenie dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz jego odpisu/wypisu/kopii.
Jeżeli składasz w GITD pełnomocnictwo, co do zasady trzeba je opłacić. Zwolnienie z tej opłaty obejmuje pełnomocnictwo udzielone najbliższej rodzinie: mężowi/żonie, dzieciom, rodzicom, dziadkom, wnukom lub rodzeństwu.
Kary za brak świadectwa kierowcy
Brak świadectwa kierowcy podczas wykonywania transportu międzynarodowego może skutkować dotkliwymi konsekwencjami zarówno dla kierowcy, jak i dla przedsiębiorstwa transportowego oraz osoby zarządzającej przewozami. Przepisy w tym zakresie są jednoznaczne – każdy kierowca spoza Unii Europejskiej (UE) lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), wykonujący przewóz międzynarodowy na rzecz polskiego przewoźnika, musi posiadać ważne świadectwo kierowcy.
Jeśli podczas kontroli drogowej, np. w Polsce, okaże się, że kierowca nie posiada tego dokumentu, może zostać ukarany mandatem sięgającym nawet 500 złotych. Jednak to nie on ponosi największe konsekwencje.
Najpoważniejsze sankcje finansowe dotyczą przewoźnika, czyli firmy transportowej, która powinna dopilnować, aby kierowca posiadał wymagane dokumenty. W przypadku braku świadectwa kara administracyjna może wynieść aż do 12 000 złotych za każdy ujawniony przypadek. Co istotne – nie ma tu znaczenia, czy przewóz był realizowany jednorazowo czy wielokrotnie. Już jedna kontrola zakończona stwierdzeniem braku dokumentu może oznaczać ogromne straty dla firmy.
Dodatkowo, osoba zarządzająca transportem – na przykład dyspozytor, kierownik transportu czy właściciel JDG – może zostać ukarana osobno za niedopełnienie obowiązku nadzoru nad prawidłowym przebiegiem przewozu. Kara w takim przypadku może sięgnąć 2 000 złotych.
Praktyczny przykład:
Wyobraźmy sobie firmę transportową z siedzibą w Polsce, która zatrudnia kierowcę z Uzbekistanu. Przykład dotyczy międzynarodowego przewozu drogowego – kierowca wykonuje trasę z Polski do Holandii. Podczas kontroli drogowej na terenie Niemiec okazuje się, że nie posiada świadectwa kierowcy. Inspektor transportu zatrzymuje pojazd i rozpoczyna procedurę administracyjną.
Efektem tej sytuacji może być:
- mandat dla kierowcy w wysokości 500 zł (lub odpowiednik w euro),
- kara administracyjna dla firmy w wysokości do 12 000 zł,
- dodatkowa kara 2 000 zł dla osoby zarządzającej przewozem.
W skrajnych przypadkach pojazd może zostać zatrzymany do czasu przedstawienia wymaganego dokumentu, co oznacza opóźnienia w dostawie, problemy z kontrahentem i dalsze straty finansowe.
Warto też dodać, że w innych krajach UE kary mogą być znacznie wyższe niż w Polsce. Na przykład w Niemczech za brak świadectwa kierowcy inspekcja może nałożyć karę nawet do 20 000 euro, a przewóz może zostać całkowicie wstrzymany.
Najczęstsze błędy firm (i jak ich uniknąć)
- Wniosek złożony „na ostatnią chwilę” – a kierowca już ma zaplanowaną trasę międzynarodową (świadectwo powinno być przed startem przewozów).
- Brak kompletu załączników (ZUS/paszport/prawo jazdy/kod 95 lub badania).
- Niespójność danych między wnioskiem a kopią dokumentów (literówki w nazwisku/nr paszportu).
- Brak procedury „kontrolnej” w firmie: kto sprawdza dokumenty przed wyjazdem, kto aktualizuje, gdzie jest archiwum.
Jak Tachospeed pomaga ograniczać ryzyko kontroli i kar?
Świadectwo kierowcy to tylko jeden z elementów zgodności w transporcie międzynarodowym. Kontrole często „idą dalej” — sprawdzają naruszenia, ewidencję i poprawność rozliczeń.
Jeśli chcesz szybciej wychwytywać ryzyka i przygotować się do kontroli (na drodze lub w firmie), sprawdź Tachospeed Expert:
- szybka weryfikacja naruszeń,
- ewidencja i rozliczanie czasu pracy kierowców,
- poprawne naliczanie wynagrodzeń na podstawie danych cyfrowych (np. z karty kierowcy po imporcie plików).
Przetestuj demo przez 14 dni
Podsumowanie
Świadectwo kierowcy to dokument, którego znaczenia nie można bagatelizować w międzynarodowym transporcie. Dla firm zatrudniających kierowców spoza UE jest absolutnym wymogiem, a jego brak grozi nie tylko karami finansowymi, ale też utratą reputacji i opóźnieniami w realizacji usług transportowych. Zachowanie zgodności z przepisami to dziś nie tylko obowiązek – to element profesjonalizmu i bezpieczeństwa w biznesie.
FAQ – Kluczowe pytania i odpowiedzi w tym artykule
1. Czy świadectwo kierowcy dotyczy obywateli UE?
Nie. Świadectwo kierowcy dotyczy kierowców niebędących obywatelami UE/EOG, zatrudnionych przez przewoźnika z siedzibą w Polsce i wykonujących międzynarodowy transport drogowy rzeczy.
2. Czy muszę mieć SK1, jeśli kierowca jeździ tylko po Polsce?
Wymóg jest powiązany z międzynarodowym transportem rzeczy – GITD podkreśla, że dokument należy uzyskać przed rozpoczęciem takich przewozów.
3. Jakie są opłaty za świadectwo kierowcy?
Od 10 zł do 40 zł, zależnie od okresu ważności (do 5 lat).
4. Jakie dokumenty są najczęściej wymagane do SK1?
Wniosek SK1, kopia licencji wspólnotowej, ZZ + załączniki (kod 95 lub badania), ZUS, paszport, prawo jazdy i dowód opłaty.
5. Jaka jest kara za brak świadectwa kierowcy w transporcie międzynarodowym?
W polskim wykazie naruszeń wskazano 5 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu rzeczy przez kierowcę bez ważnego świadectwa kierowcy.
Jeśli po lekturze artykułu chcesz pogłębić wiedzę i mieć pewność, że w Twojej firmie wszystko „zgadza się” od dokumentów po rozliczenia — koniecznie weź udział w szkoleniu:Czas pracy kierowcy – szkolenia dla firm transportowych 2026. Na szkoleniu uporządkujesz przepisy i dostaniesz praktyczne wskazówki, jak unikać błędów, które najczęściej wychodzą podczas kontroli (czas pracy kierowców, tachografy i obowiązki przewoźnika).
