Kary za naruszenie rozporządzenia 561 / 2006. Case study z kontroli ITD oraz dwa typowe naruszenia i ich koszt.

Kary za naruszenie rozporządzenia 561 / 2006 potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych kierowców i firmy, bo w kontroli ITD liczą się nie tylko „duże” przekroczenia, ale też drobne błędy w obsłudze tachografu i interpretacji wyjątków. Kary te dotyczą zarówno kierowców, jak i przedsiębiorców transportowych oraz innych podmiotów wykonujących przewóz drogowy, którzy ponoszą odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów dotyczących czasu pracy i warunków przewozu. W tym artykule pokazujemy case study po kontroli ITD: 18 minut różnicy przy wpisie kraju rozpoczęcia oraz trzecie w tygodniu wydłużenie jazdy wystarczyły, żeby pojawiły się mandaty dla kierowcy i dla przedsiębiorstwa. Zobaczysz dwa typowe naruszenia, konkretne podstawy prawne (561/2006 + 165/2014) i proste procedury, które realnie zmniejszają ryzyko kar, bez domysłów, na bazie protokołu i taryfikatora.

Co dokładnie sprawdza ITD w czasie pracy kierowców i z jakiego okresu analizuje dane?

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 to jeden z kluczowych aktów prawnych regulujących czas pracy kierowców zawodowych w całej Unii Europejskiej. Określa m.in. maksymalny czas prowadzenia pojazdu, minimalne przerwy oraz wymagane okresy odpoczynku. Jego celem jest nie tylko poprawa bezpieczeństwa na drogach, ale także ochrona zdrowia kierowców i zapewnienie uczciwej konkurencji w transporcie. Naruszenie tych przepisów wiąże się jednak z poważnymi konsekwencjami, zarówno dla kierowcy, jak i przedsiębiorcy. Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) regularnie przeprowadza kontrole, podczas których wykrywane są typowe błędy, takie jak zbyt długi czas jazdy czy brak wymaganej przerwy. Obecnie ITD sprawdza dane z karty kierowcy i tachografu obejmujące dzień kontroli oraz 56 poprzednich dni. Przyjrzyjmy się teraz poniższemu przykładowi z kontroli, jakie kary grożą za złamanie zasad rozporządzenia 561/2006?

E-book: Jakie przepisy musisz znać, aby uniknąć problemów podczas kontroli PIP?

Odpowiedzialność przewoźnika za naruszenia rozporządzenia 561 / 2006

Odpowiedzialność przewoźnika za naruszenia rozporządzenia 561/2006 WE to jeden z kluczowych elementów funkcjonowania firmy w transporcie drogowym. Przewoźnik, jako podmiot zatrudniający kierowców i organizujący przewóz drogowy, zobowiązany jest do zapewnienia takiej organizacji pracy, która umożliwia przestrzeganie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, w tym maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw oraz wymaganych odpoczynków.

W praktyce oznacza to, że przewoźnik musi nie tylko szkolić kierowców z zakresu przepisów, ale także prowadzić rzetelną ewidencję czasu pracy kierowców oraz regularnie kontrolować, czy normy czasu jazdy, przerw i odpoczynków są przestrzegane. Brak nadzoru, niewłaściwa organizacja tras czy presja na realizację zleceń kosztem odpoczynku kierowców mogą skutkować powstaniem naruszenia przepisów rozporządzenia, za które odpowiedzialność ponosi nie tylko kierowca, ale również przedsiębiorca.

W przypadku stwierdzenia naruszenia podczas kontroli drogowej lub kontroli w przedsiębiorstwie, na przewoźnika może zostać nałożona kara pieniężna w drodze decyzji administracyjnej. Wysokość kary zależy od rodzaju i skali naruszenia, a suma kar pieniężnych może być znacząca, zwłaszcza przy powtarzających się uchybieniach. Przewoźnik ma prawo odwołać się od decyzji administracyjnej w sprawie nałożenia kary pieniężnej – odwołanie należy złożyć w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, przedstawiając okoliczności sprawy oraz dowody potwierdzające dochowanie należytej staranności lub brak winy.

Case study z kontroli ITD: jak powstały naruszenia czasu pracy kierowców w protokole?

Kierowca Jan Kowalski (tak go nazwijmy na potrzeby sytuacji) został zatrzymany do kontroli na drodze przez Inspekcje Transportu Drogowego. Po rutynowej kontroli i odczytaniu danych z tachografu cyfrowego oraz jego karty kierowcy okazało się, że dopuścił się kilku naruszeń. W przygotowanym protokole pokontrolnym stwierdzono:

• brak informacji o kraju rozpoczęcia dziennego okresu pracy (3 razy),
• wydłużenie czasu prowadzenia o 21 minut.

Dla kierowcy było to niemałym zaskoczeniem, ponieważ dobrze zna obowiązujące przepisy dotyczące czasu przerw, prowadzenia, odpoczynków itd. Swoją pracę wykonuje od x lat, codziennie wykonując niemalże te same czynności związane z obsługa tachografu, więc dlaczego pojawiły się powyższe naruszenia?

Zacznijmy od podstaw prawnych i omówienia ich działania w praktyce.

Naruszenie 1: brak wpisu kraju rozpoczęcia

Zgodnie z treścią punktu 7 artykułu 34 rozporządzenia 165:

7.  Kierowca wprowadza w tachografie cyfrowym symbole państw, w których rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy.

Bardzo często pojawiają się problemy przy prawidłowej interpretacji powyższego zapisu. Dlaczego? Ponieważ tachograf cyfrowy za każdym razem po włożeniu karty kierowcy do slotu pozwala na wykonanie trzech rzeczy:

• wprowadzenia informacji na temat aktywności jakie miały miejsce od ostatniego wyjęcia karty z tachografu cyfrowego → wpis manualny,
• wprowadzenia informacji na temat kraju rozpoczęcia,
• wydrukowania wydruku z tachografu cyfrowego.

Zgodnie z powyższym, skoro kierowca ma możliwość wprowadzenia informacji na temat kodu kraju, to dlaczego jeśli to zrobił otrzymuje mandat? Problem polega na interpretacji pojęcia rozpoczęcia dziennego okresu pracy. Coraz częściej zdarza się, że kierowca przychodząc do pracy wkłada swoją kartę kierowcy do tachografu cyfrowego dużo wcześniej zanim wsiądzie za kółko i wyruszy w trasę. Tak też było w przypadku naszego kierowcy Jana Kowalskiego.

Kierowca przybył na bazę około godziny 6:00 w majowy poniedziałek i od razu udał się do pojazdu, aby włożyć do slotu tachografu cyfrowego swoją kartę kierowcy. Zrobił to równo o 6:03. Prawidłowo uzupełnił aktywności na temat wpisu manualnego. Wyjął kartę z tachografu w piątek (3 dni wcześniej) o godzinie 17:12 i na pytanie tachografu co robił od tego momentu do 6:03, kierowca prawidłowo wprowadził “łóżko” dając do informacji, że od wyjęcia karty w ów piątek od godziny 17:12 po sam poniedziałek nie wykonywał pracy, a miał czas wolny i odpoczywał. I tutaj się zaczęło…

Nasz kierowca po zalogowaniu karty, zrobieniu wpisu manualnego, wprowadzenia symbolu kraju PL jako kraj rozpoczęcia i nie zrobieniu wydruku (nie musiał go robić) pozostawił tachograf na tzw. “łóżeczku” i udał się do biura, aby zabrać wymagane dokumenty przewozowe itp. Minęło 18 minut zanim wrócił do pojazdu i ruszył.

Chronologia zdarzeń:

• 17:12 (piątek) → 06:03 (poniedziałek) – kierowca ma czas wolny, odpoczywa,
• 06:03 (poniedziałek) – kierowca wprowadza symbol kraju rozpoczęcia (PL),
• 06:03 (poniedziałek) → 06:21 (poniedziałek) – na tachografie zarejestrowany jest postój (łóżko),
• 06:21 (poniedziałek) – kierowca rusza (zarejestrowanie pierwszej minuty jazdy i tym samym rozpoczęcie dziennego okresu pracy).

Zgodnie z treścią punktu 7 artykułu 34 rozporządzenia 165 kierowca nie miał wprowadzonego symbolu kraju rozpoczęcia na początku dziennego okresu pracy (6:21), bowiem został on wprowadzony 18 minut wcześniej (6:03). Niestety skutkowało to naliczeniem kary zarówno dla samego kierowcy, jak też dla przedsiębiorstwa transportowego.

Kara dla kierowcy za brakujący wpis dotyczący kodu kraju rozpoczęcia? Zgodnie z załącznikiem nr 1 ustawy o transporcie drogowym, czyli taryfikatorem dla kierowcy:

7.12. Okazanie podczas kontroli wykresówki, wydruku z tachografu lub karty kierowcy, które nie zawierają wprowadzonych ręcznie bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy lub symbolu państwa miejsca rozpoczęcia lub zakończenia dziennego okresu pracy lub symbolu państwa, którego granicę kierowca przekroczył – za każdy dzień podlegający kontroli – 100 zł – bardzo poważne naruszenie.

Kierowca za te występki otrzymał karę łącznie 300 zł kary (3*100 złotych za każdy brakujący wpis) za brakujące 3 kody krajów dotyczące rozpoczęcia dziennego okresu pracy.

Sytuacja ta powtórzyła się identycznie w dwa pozostałe dni, które przypadły w okresie kontrolnym (dzień dzisiejszy + ostatnie 56 dni, które obowiązują do 1 stycznia 2025 roku).

Jaką karę zapłaciła za to firma transportowa? Zgodnie z załącznikiem nr 3 ustawy o transporcie drogowym, czyli taryfikatorem dla przedsiębiorstwa:

6.3.8. Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy – za każdy wpis – 50 zł – bardzo poważne naruszenie

Łącznie za trzy brakujące kody krajów rozpoczęcia dziennego okresu prowadzenia na firmę transportową został nałożony mandat w wysokości 150 zł (3*50 złotych za każdy brakujący wpis).

Jak można było tego uniknąć? Na trzy sposoby:

• kierowca po włożeniu karty i wprowadzeniu kodu kraju PL przełącza selektor tachografu na młotki, ponieważ w tym czasie wykonywał pracę inną związaną ze sprawami wyjazdowymi (przygotowanie dokumentacji itp., gdy był w biurze) → dzięki temu rozpoczęcie dziennego okresu prowadzenia rozpoczęłoby się idealnie wtedy, gdy wprowadził symbol kraju PL tj. godzina 06:03,
• kierowca po powrocie do kabiny pojazdu o godzinie 06:21 ponownie wprowadza kraj rozpoczęcia (drugi wpis z poziomu menu tachografy cyfrowego) po trwających 18 minutach postoju (łóżku) → tym samym ma dwa wprowadzone kody krajów, gdzie drugi idealnie godzinowo odpowiada faktycznemu rozpoczęciu dziennego okresu prowadzenia (należy pamiętać, że karta kierowcy mieści informacje na temat 112 ostatnich wpisów o krajach),
• kierowca wprowadza do tachografu cyfrowego kartę w momencie wyjazdu, czyli o 06:21 a wpisem manualnym wprowadza informacje o postoju od piątku godz. 17:12 do poniedziałku godz. 06:03 i pracy innej od poniedziałku godz. 06:03 do 06:21 tego samego dnia

Wykonanie jednego z powyższych trzech dostępnych rozwiązań uchroniłoby kierowcę od kary finansowej w wysokości 300 zł i kolejnych 150 zł nałożonych na firmę.

Naruszenie 2: wydłużenie jazdy do 10 godzin

Drugie naruszenie związane było ze złą interpretacją przepisu rozporządzenia 561 na temat możliwości dwukrotnego wydłużenia czasu jazdy o 1 godzinę, gdzie zgodnie z artykułem 6:
1.  Dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 9 godzin.

Jednakże dzienny czas prowadzenia pojazdu może zostać przedłużony do nie więcej niż 10 godzin nie częściej niż dwa razy w tygodniu.

Kierowca miał 4 dni urlopu wypoczynkowego w danym tygodniu (od poniedziałku do czwartku). Przyszedł do pracy w piątek myśląc, że jego tydzień pracy rozpoczyna się od tego dnia. Wydłużył swój czas jazdy do 9 godzin i 15 minut w piątek, oraz w sobotę do 9 godzin i 42 minut. Niestety to samo zrobił w niedzielę, jak sam twierdził, myśląc, że skoro wykorzystał tylko 15 minut jazdy ponad normę (9 godzin) i 42 minuty w dzień kolejny, to zostaje mu jeszcze godzina i 3 minuty z dostępnej dwugodzinnej puli. W tym przypadku należy pamiętać, że wydłużenie jazdy o nawet minutę powyżej 9 godzin jest skorzystaniem z owego wyjątku po raz pierwszy i nawet zrobienie tego samego w inny dzień danego tygodnia tj. wydłużenie o jedną minutę ponad 9 godzin jazdy wiąże się z dwukrotną możliwością skorzystania z tego wydłużenia jazdy. Konwencje?

Kara dla firmy – 50 zł, zgodnie z taryfikatorem:

5.1. Przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin w sytuacji, gdy kierowca dwukrotnie w danym tygodniu wydłużył jazdę dzienną do 10 godzin:

1) o czas powyżej 15 minut do mniej niż 1 godziny – 50 złotych

2) o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin – 150 złotych – poważne naruszenie,

3) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin – 200 złotych – bardzo poważne naruszenie,

4) za każdą rozpoczętą godzinę od 13 godzin i 30 minut, w przypadku braku jakiejkolwiek przerwy lub odpoczynku trwającego co najmniej 4 godziny i 30 minut – 550 złotych – 1.4 NN

Kara dla kierowcy – 50 zł, zgodnie z taryfikatorem:

5.1. Przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu:

1) o czas do 1 godziny – 50 złotych,

2) za każdą następną rozpoczętą godzinę – 100 złotych.

Link do pełnej treści rozporządzenia 561:

https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-UE/rozporzadzenie-561-2006-w-sprawie-harmonizacji-niektorych-przepisow-67599725

Link do pełnej treści rozporządzenia 165:

https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-UE/rozporzadzenie-165-2014-w-sprawie-tachografow-stosowanych-w-transporcie-68405153

Link do pełnej treści ustawy o transporcie drogowym:

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20011251371/U/D20011371Lj.pdf

Zapraszamy na darmowy webinar online (27.02.2026, piątek, godz. 10:00), na którym pokażemy na realnych przykładach, skąd najczęściej biorą się kary w transporcie i jak wyłapywać powtarzalne naruszenia zanim zrobi to ITD, bez domysłów, wprost w raportach. Zapisz się – TUTAJ

Podsumowanie:

Przestrzeganie zasad wynikających z rozporządzenia 561/2006 to obowiązek każdego kierowcy zawodowego oraz firm transportowych. Nieprawidłowości w ewidencji czasu pracy, brak wymaganych przerw czy przekroczenia dopuszczalnych godzin jazdy są traktowane przez ITD bardzo poważnie i wiążą się z dotkliwymi sankcjami finansowymi. Co więcej, odpowiedzialność ponosi nie tylko kierowca, ale również przedsiębiorca, który organizuje pracę w sposób naruszający przepisy. Przykłady z kontroli pokazują, że nawet pozornie drobne uchybienia mogą prowadzić do wysokich mandatów, a w skrajnych przypadkach do zakazu dalszej jazdy. Dlatego tak ważne jest stałe monitorowanie czasu pracy, korzystanie z tachografów zgodnie z prawem i budowanie w firmie kultury bezpieczeństwa. W transporcie drogowym przestrzeganie przepisów to nie tylko kwestia uniknięcia kary, ale przede wszystkim ochrona życia i zdrowia uczestników ruchu.

FAQ – Kluczowe pytania i odpowiedzi w tym artykule