Czas pracy kierowcy autokaru. Przerwy i odpoczynki w przewozach okazjonalnych.

Czas pracy kierowcy autokaru wykonującego przewozy okazjonalne podlega przepisom rozporządzenia (WE) nr 561/2006, które przewiduje szczególne odstępstwa dotyczące przerw i odpoczynków. Kierowca może podzielić 45-minutową przerwę na dwie części trwające co najmniej 15 minut każda, a po spełnieniu określonych warunków skorzystać z możliwości przesunięcia dziennego odpoczynku do maksymalnie 25 godzin lub odroczenia tygodniowego odpoczynku o maksymalnie 12 kolejnych okresów 24-godzinnych.

Jak stosować te odstępstwa w praktyce i kiedy można z nich korzystać? Wyjaśniamy zasady wynikające z rozporządzenia 561/2006, ze szczególnym uwzględnieniem przewozów turystycznych oraz organizacji pracy kierowców autokarów.

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 odgrywa kluczową rolę w regulowaniu czasu pracy, jazdy i odpoczynku kierowców w transporcie drogowym, mając na celu przede wszystkim bezpieczeństwo na drogach oraz ochronę zdrowia pracowników. W praktyce jednak wiele wątpliwości budzi jego stosowanie w przypadku transportu okazjonalnego, w tym przewozów turystycznych realizowanych nieregularnie lub sezonowo. Kierowcy i przedsiębiorcy muszą wiedzieć, w jakim zakresie zasady dotyczące czasu jazdy, przerw i odpoczynków obowiązują przy przewozach okazjonalnych, aby uniknąć naruszeń prawa i kar finansowych.

Czym jest okazjonalny przewóz osób według rozporządzenia 561/2006?

Zgodnie z artykułem 4 rozporządzenia 561 transport okazjonalny to:

na) „okazjonalne przewozy osób” oznaczają usługi okazjonalne zdefiniowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009, zarówno krajowe, jak i międzynarodowe;

Treść artykułu 2, pkt 4 rozporządzenia 1073/2009:

4) „usługi okazjonalne” oznaczają usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika;

Zgodnie z powyższym innymi słowy transport okazjonalny oznacza przewóz osób.

Przewozy okazjonalne różnią się od regularnych nie tylko sposobem organizacji transportu, ale również niektórymi zasadami dotyczącymi pracy kierowców. Więcej o charakterystyce tej formy transportu przeczytasz w naszym artykule Czym jest przewóz okazjonalny i jak wpływa na działalność przewoźnika?.

Jak dzielić 45-minutową przerwę w okazjonalnym przewozie osób?

W przypadku kierowców wykonujących przewóz osób zupełnie inaczej wygląda możliwość robienia przerwy w czasie jazdy. Zgodnie z artykułem 7 rozporządzenia 561:

W przypadku kierowcy wykonującego okazjonalne przewozy osób przerwę, o której mowa w akapicie pierwszym, można również zastąpić dwiema przerwami, z których każda musi mieć długość co najmniej 15 minut, rozłożonymi w okresie prowadzenia pojazdu, o którym mowa w akapicie pierwszym, w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego.

Oznacza to, że taki kierowca może podzielić 45-minutową przerwę np. na okresy 20+25 minut, gdzie w przypadku przewozu rzeczy musi być to minimum 45 minut lub 15+30 minut.

Kiedy kierowca autokaru może przesunąć dzienny odpoczynek do 25 godzin?

Dodatkowo zgodnie z artykułem 8 rozporządzenia 561:

2a. Pod warunkiem że nie zagraża to bezpieczeństwu ruchu drogowego ani warunkom pracy kierowcy, kierowca wykonujący pojedynczy okazjonalny przewóz osób trwający co najmniej sześć kolejnych okresów 24 godzinnych może odstąpić od ust. 2 akapit pierwszy, korzystając raz z dziennego okresu odpoczynku w ciągu maksymalnie 25 godzin po zakończeniu poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku, pod warunkiem że łączny skumulowany czas prowadzenia pojazdu w danym dniu nie przekracza siedmiu godzin. Zgodnie z tymi samymi warunkami odstępstwo to może być wykorzystane dwukrotnie w ramach pojedynczego okazjonalnego przewozu osób trwającego co najmniej osiem kolejnych okresów 24 godzinnych. Korzystanie z tego odstępstwa pozostaje bez uszczerbku dla maksymalnego wymiaru czasu pracy na podstawie mającego zastosowanie prawa.

Możliwość przesunięcia dziennego odpoczynku nie dotyczy każdego przewozu okazjonalnego. Standardowo odpoczynek dzienny oznacza co najmniej 11 godzin, a skrócony odpoczynek dobowy minimum 9 godzin. Taki skrócony wariant można wykorzystać maksymalnie trzy razy między odpoczynkami w tygodniu. W przypadku pojedynczego przewozu trwającego co najmniej sześć kolejnych okresów 24-godzinnych można zastosować ją raz, a przy przewozie trwającym co najmniej osiem takich okresów nawet dwukrotnie. Warunkiem jest nieprzekroczenie siedmiu godzin łącznego czasu prowadzenia pojazdu w danym dniu. To nadal nie zmienia faktu, że odpoczynek regularny musi być realnym okresem wolnym, a czas prowadzenia pojazdu nie wlicza się do odpoczynku.

Zasada 12 dni w przewozach okazjonalnych. Kiedy można odroczyć odpoczynek tygodniowy?

Kolejnym ważnym elementem pracy kierowcy wykonującego okazjonalne przewozy osób jest możliwość stosowania dwunastu 24-godzinnych okresów prowadzenia zgodnie z artykułem 8 rozporządzenia 561:

6a. W drodze odstępstwa od ust. 6 kierowca wykonujący pojedynczy okazjonalny przewóz osób może odroczyć tygodniowy okres odpoczynku o maksimum 12 kolejnych okresów 24 godzinnych po poprzednim regularnym tygodniowym okresie odpoczynku, pod warunkiem że:

a) (uchylona);

b) po skorzystaniu z odstępstwa kierowca korzysta z:

(i) dwóch regularnych tygodniowych okresów odpoczynku; albo

(ii) jednego regularnego tygodniowego okresu odpoczynku i jednego skróconego tygodniowego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 24 godziny. Skrócenie jest jednak rekompensowane równoważnym okresem odpoczynku wykorzystywanym jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia po zakończeniu okresu odstępstwa;

c) po dniu 1 stycznia 2014 r., jeżeli pojazd jest wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z wymogami załącznika IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85; oraz

d) po dniu 1 stycznia 2014 r., w przypadku prowadzenia pojazdu w godzinach od 22.00 do 06.00, pojazd obsługuje załoga kilkuosobowa lub okres prowadzenia pojazdu określony w art. 7 zostaje skrócony do trzech godzin.

Przewozy nocne między 22:00 a 6:00. Kiedy obowiązuje limit 3 godzin jazdy?

Należy także pamiętać o maksymalnym czasie prowadzenia pojazdu wynoszącym 3 godziny w przypadku prowadzenia pojazdu w godzinach 22:00 – 6:00 (punkt d).

Ograniczenie do trzech godzin prowadzenia pojazdu w godzinach od 22:00 do 6:00 dotyczy kierowcy korzystającego z odstępstwa przewidzianego w art. 8 ust. 6a, jeżeli pojazdu nie obsługuje załoga kilkuosobowa. Nie jest to ogólna zasada obowiązująca podczas wszystkich nocnych przewozów okazjonalnych.

Przepisy dotyczące czasu jazdy i odpoczynków to nie tylko limity, ale również wyjątki, które trzeba właściwie interpretować. Jeśli samodzielne analizowanie danych i przygotowywanie rozliczeń zajmuje Twojej firmie zbyt wiele czasu, poznaj naszą usługę rozliczania czasu pracy kierowców. Nasi specjaliści wspierają firmy transportowe w analizie naruszeń, prowadzeniu ewidencji i przygotowywaniu dokumentacji potrzebnej do rozliczeń.

Podsumowanie

Transport okazjonalny, w tym przewozy turystyczne, podlega tym samym regulacjom rozporządzenia 561/2006 co transport regularny, co oznacza obowiązek przestrzegania limitów czasu jazdy, przerw i odpoczynków kierowców. Kluczowe znaczenie ma również prawidłowa dokumentacja i ewidencja czasu pracy, zarówno przy użyciu tachografów cyfrowych, jak i analogowych. Przestrzeganie tych zasad pozwala uniknąć kar finansowych, problemów podczas kontroli oraz chroni reputację przedsiębiorstwa. Planowanie przewozów turystycznych z uwzględnieniem obowiązkowych przerw, odpoczynków i harmonogramu pracy kierowców jest zatem nie tylko wymogiem prawnym, ale także elementem zapewniającym bezpieczeństwo pasażerów i sprawne funkcjonowanie działalności transportowej.

FAQ – Kluczowe pytania i odpowiedzi w tym artykule